Kamfanin Dillancin Labaran ƙasa da ƙasa na Ahlul-Bayt (AS) – ABNA – ya ruwaito cewa: Takardar da kwamitin tsaron ƙasar Amurka ya fitar, kuma aka gabatar wa gwamnatin shugaba Donald Trump a ƙarƙashin taken "Yadda Za Mu Kawar Da Hizbullah," wadda jaridar Lebanon "Al-Akhbar" ta buga kwanan nan, tana bayyana wata hanya ta Amurka da ta dogara kan maye gurbin manufar matsin lamba mafi girma a kan al'ummar gwagwarmaya, da takunkumin tattalin arziki da hana kulawa da ayyuka da suka biyo bayanta, da bin siyasar da ta ke da ƙarfafa tattalin arziki da zamantakewa.
Masu tsara takardar suna farawa ne daga zato cewa, raba dangantaka tsakanin Hizbullah da al'ummarta shine babbar hanyar kawar da ƙungiyar. A cikin wannan tsari, suna ba da shawarar jerin matakai, mafi muhimmanci shine ba wa mazauna kudanci fifiko a sake ginawa da diyya da ayyuka, da mayar da ajiyar banki, da samar da ayyukan yi, bisa ga imaninsu cewa waɗannan matakan za su rage dogaron muhallin Shi'a ga hanyar sadarwar ayyukan zamantakewa da Hizbullah ke bayarwa.
Takardar tana kira da a guji "furucin ladabtarwa da wulakanci," tare da ware dakarun soji da tsaro na ƙungiyar da matsa musu ta hanyoyi daban, da kuma yin aiki don haɗa wasu hanyoyin sadarwar ayyukan da ake da su maimakon ware su daga al'umma.
Wannan hanya tana sanya cewa, al'ummar da yaƙe-yaƙe da rikice-rikice suka gajiyar da ita, musamman masu matsakaitan hali da masu ruwa da tsaki na cikin gida, na iya sake duba matsayinsu da zaɓuɓɓukansu na siyasa idan, cikin ɗan gajeren lokaci, suka ga cewa gwamnati tana da ikon sake ginawa da bayar da diyya da samar da ayyuka, kuma akwai wani madadin tattalin arziki da zamantakewa da za a dogara da shi.
Babu wani sabon abu a cikin wannan hanya. Amurka ta riga ta yi amfani da irin waɗannan hanyoyi a wasu gwaje-gwaje don tabbatar da tasirinta a cikin ƙasashe da al'ummomi, ba wai ta hanyar sarrafa hukumomin siyasa kaɗai ba, a'a, har ma ta hanyar samun goyon bayan 'yan ƙasa da sake fasalin dangantakarsu da gwamnati da kuma ƙungiyoyin siyasa da ake da su.
Gaskiya ita ce, waɗannan manufofi sun sami nasarori a wasu gwaje-gwajen da takardar ta ambata, mafi muhimmanci Japan da Jamus da Ireland ta Arewa.
Masu tsara ta suna dogaro da waɗannan gwaje-gwajen don tabbatar da cewa, ƙarfin soji kaɗai ba ya isa ya haifar da canji mai dorewa a asalin siyasa na al'ummomi, kuma abin da ke biyo bayan yaƙe-yaƙe na sake gina tattalin arziki da cibiyoyi shine abu mai muhimmanci wajen tabbatar da sauye-sauyen siyasa da zamantakewa.
Amma abin lura shi ne, takardar da ke anbaton waɗannan gwaje-gwajen kuma ke kira da a yi amfani da su a Lebanon, ta koma baya inda ta yarda cewa, a cikin sabani a fili, da iyakokin kwatance da su, kuma ta yarda cewa bambancin tsarin siyasa da zamantakewa da tarihi ya sa ba zai yiwu a kwafi gwaje-gwajen Jamus da Japan da Ireland ta Arewa a yanayin Lebanon ba.
Duk da haka, ba mu sami ainihin fassarar wannan yarda a cikin matakan da aka gabatar ba, domin masu tsara takardar sun koma gabatar da waɗannan shawarwari ne.
Tunanin waɗannan shawarwari yana sa mu kammala cewa, manufar ta wuce raunana dangantakar al'umma da Hizbullah, zuwa ƙoƙarin sake fasalin wayewarta da fifikonta da zaɓuɓɓukanta, har zuwa samar da abin da za a iya kira "Sabon Dan Kudu" ko "Sabon Dan Shi'a," kwatankwacin ra'ayoyin "Sabon Ba Indiyawa" da "Sabon Dan Falasdinu" da masanin Falasdinu Munir Al-Akash ya tattauna a cikin karatunsa na gwajin mulkin mallaka na Amurka da kwatanta shi da gwajin mulkin mallaka a Falasdinu.
A cikin karatunsa na gwajin mazaunan asali a Amurka, Al-Akash yana haskaka rawar da makaranta da harshe da al'adu da addini suka taka a cikin manufofin haɗayya da sake fasalin tushe. Waɗannan manufofin sun yi aiki wajen shafe asalin al'adu da tarihi na Indiyawan Amurka, da sake fasalin ƙwaƙwalwarsu ta gama-gari, da mai da mai mulkin mallaka abin koyi, da haifar da jin kunya ga asalin tushe, tare da kiyaye wasu abubuwan gado a matsayin kawai al'ada marasa alaƙa da haƙƙoƙin tarihi da siyasa na masu su, har zuwa "kirkirar Sabon Ba Indiyawa," wato samar da ɗan adam da zai yarda da sakamakon mulkin mallaka a matsayin gaskiya ta ƙarshe, kuma ba zai ƙara ganin dawo da haƙƙin al'ummarsa da asalinsa na tarihi a matsayin batun da ya cancanci fuskanta ba.
Amma a Falasdinu, inda aka ga akwai kamanceceniya ta tsari tsakanin aikin mulkin mallaka a can da aikin da ya shafi mazaunan asali a Amurka, an sami sauye-sauye a kayan aiki da hanyoyi tare da kiyaye ainihin sa.
Ba a buƙatar ɗan Falasdinu ya bar asalinsa na ƙasa kai tsaye ba, a'a, ya sake tsara fifikonsa a hankali ta yadda kiyaye kwanciyar hankalin tattalin arziki da zamantakewa da tabbatar da yanayin rayuwar yau da kullun ya zama mafi muhimmanci a gare shi fiye da neman haƙƙoƙinsa na ƙasa ko ci gaba da fuskanta.
A cikin wannan tsari, ana iya karanta shirin Dayton da aka fara a shekara ta 2005, wanda ya nemi sake fasalin tsarin tsaro na hukumar Falasdinu tare da hanyar tattalin arziki da ci gaba, a matsayin ɗaya daga cikin gwaje-gwajen da suka dogara kan yin caca kan haifar da sauye-sauye a batun Falasdinu.
Amma abubuwan da suka biyo baya sun nuna iyakokin wannan cacar, domin inganta wasu yanayin tattalin arziki bai haifar da ƙarshen sha'awar tsayin daka a cikin al'ummar Falasdinu ba, ko canza ra'ayinsu game da rikici ba. A'a, sai dai ma kasancewar zaɓin tsayin daka ya ci gaba a tsakanin sabbin tsatso, kuma aikin tsayin daka ya ci gaba a Yammacin Kogin Jordan wanda shine babban fagen waɗannan manufofi, har zuwa komawarsa a matakai na gaba zuwa ɗaya daga cikin fagagen mafi haɗari ga "Isra'ila."
A cikin wannan tsari, wani bincike da Cibiyar Nazarin Tsaron Ƙasa ta Isra'ila ta buga a shekara ta 2009, ya yi nuni da cewa, faɗaɗa haɗin gwiwar tattalin arziki da samun ci gaba a Yammacin Kogin Jordan ba su haifar da canza ainihin imanin Falasdinawa da ra'ayinsu game da rikicin ba.
A nan zamu koma ga takardar Amurka game da Lebanon da kuma ko Amurkawa za su yi nasarar cimma manufofinsu da ke cikinta a fagen Lebanon, musamman a cikin al'ummar tsayin daka da gwagwarmaya.
Abin da takardar Amurka ke gabatarwa ba sabon abu ba ne, a'a, ya yi daidai sosai da tunani da hanyoyin da masana, marubuta, da jami'an Isra'ila suka riga suka gabatar a cikin binciken hanyoyin da za a raunana Hizbullah da rage dangantakarta da muhallinta na zamantakewa.
A cikin littafinsa "Shin Za A Iya Yanke Kawunan Hydra? Yaƙin Raunana Hizbullah," da aka buga a shekara ta 2007, masanin Isra'ila Danny Berkovich yana tattauna abin da ya kira "ƙarfin tushen jama'a na tsayin daka" kuma yana ba da shawara da a yi amfani da manufofin da ke nufin raunana wannan ƙarfi, har zuwa tura al'ummar da ke karbar bakuncin tsayin daka su ɗora wa tsayin daka alhakin tabarbarewar yanayin rayuwarsu da ganin ta a matsayin nauyi a kansu, maimakon kasancewa abar nuni ga zaɓuɓɓukansu da muradunsu.
Berkovich a cikin wannan tsari yana gabatar da hanyoyi biyu masu haɗa kai: na farko yana dogara kan ƙarfafa cibiyoyin gwamnatin Lebanon, ta hanyar samar da tallafi na yanki da na duniya gare ta wanda zai ba ta damar faɗaɗa kasancewarta da kuma sanya ƙuntatawa a kan Hizbullah. Hanya ta biyu kuma tana dogara kan raunana dangantakar zamantakewa tsakanin ƙungiyar da magoya bayanta, ta hanyar rage ƙarfinta na tattalin arziki da raunana hanyoyin sadarwar tallafi da ayyuka waɗanda ke taimakawa wajen tabbatar da kasancewarta a cikin al'ummarta.
Bayan kimanin shekaru ashirin da buga wannan littafi wanda hangen nesansa bai cimma kamar yadda marubucin ya zata ba, wannan hanya ta sake bayyana a cikin wani bincike mai taken "Lebanon Tsakanin Yaƙi Da Gina Ƙasa: Rage Wurin Hizbullah" wanda Cibiyar Brookings ta buga a watan Yuni 2026 na tsohon jami'in diflomasiyya na Amurka Jeffrey Feltman.
Feltman yana mai sake samar da wannan tunani, yana ganin cewa raunana tushen siyasa da zamantakewa na Hizbullah yana buƙatar tabbatar da ikon gwamnatin Lebanon na samar da ayyuka da damar aiki da tsaro ta hanyar da ta wuce abin da ƙungiyar za ta iya bayarwa. Yana farawa daga la'akari da cewa, mafita ta soji kaɗai ba ta isa rage tasirin ƙungiyar ba, kuma cimma wannan buri yana buƙatar ƙarfafa ikon gwamnati na gudanar da ayyukanta na tattalin arziki da zamantakewa da tsaro.
Waɗannan hanyoyin da suka biyo juna suna bayyana cacar Amurka da Isra'ila kan cewa haɗa matsin lamba na soji da ƙarfafa tattalin arziki da zamantakewa na iya haifar da canza dangantaka tsakanin al'ummomi da ƙungiyoyin tsayin daka gaba ɗaya, da kuma tsakanin al'ummar tsayin daka a Lebanon da Hizbullah musamman.
Amma gwaje-gwajen tarihi suna gabatar da tambayoyi masu mahimmanci game da daidaiton lissafin da wannan hanya ta dogara akansa. Gwaje-gwajen Falasdinu da na Lebanon sun nuna cewa, kasancewa cikin ƙasa ba wai kawai muradun tattalin arziki ba ne, kuma dangantakar al'ummomi da al'amuransu ba a iya taƙaita su da lissafin kuɗin shiga da ayyuka ba, kuma abin da al'ummomi ke fuskanta na kisan kai da ƙaura da tumɓukewa daga ƙasa ba a shafe su da inganta rayuwa ba, kuma ƙaruwar kuɗin shiga ba lallai ba ne ya haifar da ƙarshen dalilan rikici ko ja da baya daga neman haƙƙoƙi ذش.
Don haka, hanyoyin da aka yi anbata daga gwaje-gwajen Jamus da Japan da Ireland ta Arewa, a Falasdinu da Lebanon, sun ci karo da gaskiya da tsarin tarihi da zamantakewa da siyasa daban-daban, waɗanda suka taimaka wajen tabbatar da ruhin tsayin daka da sabuntawarsa cikin tsatso, kuma sun nuna iyakokin ayyuka da shirye-shiryen da ke ɗauka cewa canza yanayin rayuwa zai isa ya canza wayewar siyasa, kuma samar da madadin tattalin arziki zai haifar da barin zaɓuɓɓukan da aka tsara cikin shekaru da yawa na rikici da ƙwarewar tarihi.
Buthaina Aliq 'yar jarida mai watsa shirye-shirye ta ƙasar Lebanon.
……..
Ra'ayinka